Các vụ cháy nổ tại khu dân cư, chung cư ngày càng gia tăng, khiến việc mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là biện pháp bảo vệ tài sản và an toàn gia đình, mà còn là nghĩa vụ pháp lý được quy định rõ trong Luật Nhà ở 2023.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn: “Nhà riêng có bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ không?” Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ đối tượng phải mua, thời điểm cần mua và các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến bảo hiểm cháy nổ bắt buộc cho nhà ở — để mỗi chủ sở hữu có thể chủ động tuân thủ và bảo vệ quyền lợi của mình.
1. Bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở là gì?
Bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở là hình thức bảo hiểm nhằm bảo vệ tài sản của chủ sở hữu nhà ở trước những rủi ro về cháy, nổ gây thiệt hại. Đây là một trong những loại hình bảo hiểm được pháp luật quy định bắt buộc đối với các cơ sở, công trình, hoặc nhà ở có nguy hiểm về cháy nổ.
Căn cứ Điều 128 Luật Nhà ở năm 2023, quy định rõ:
“…
Điều 128. Bảo hiểm nhà ở
1. Nhà nước khuyến khích chủ sở hữu nhà ở mua bảo hiểm nhà ở theo quy định của pháp luật. Đối với nhà ở thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy thì chủ sở hữu nhà ở này phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.
2. Hình thức, mức đóng bảo hiểm và thời hạn bảo hiểm nhà ở được thực hiện theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm và pháp luật về phòng cháy, chữa cháy.
3. Trường hợp chủ sở hữu nhà ở đã đóng bảo hiểm theo quy định tại Điều này mà nhà ở đó bị cháy, nổ thì được bồi thường theo thỏa thuận bảo hiểm đã ký kết.
…”
Như vậy, việc mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở không chỉ mang ý nghĩa phòng ngừa thiệt hại tài sản mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với một số loại hình nhà ở thuộc danh mục có nguy cơ cháy nổ cao, theo quy định của pháp luật hiện hành.
2. Khi nào phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc cho nhà ở?
Theo quy định pháp luật hiện hành, chủ sở hữu nhà ở chỉ bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở khi công trình thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ do cơ quan có thẩm quyền ban hành theo quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy.
Cụ thể, các loại nhà ở phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc thường bao gồm:
- Chung cư, tòa nhà cao tầng, khu nhà tập thể có nhiều hộ sinh sống;
- Nhà ở kết hợp kinh doanh, sản xuất, kho chứa hàng hóa, vật liệu dễ cháy;
- Nhà ở nằm trong khu vực, công trình thuộc danh mục có nguy cơ cháy nổ cao được cơ quan phòng cháy chữa cháy xác định.
Ngược lại, nhà ở riêng lẻ, nhà cấp 4 hoặc nhà dân sinh thông thường không thuộc danh mục cơ sở nguy hiểm về cháy, nổ thì không bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ. Tuy nhiên, việc tự nguyện mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở vẫn được Nhà nước khuyến khích nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính khi xảy ra sự cố.
Như vậy, để xác định mình có bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở hay không, chủ sở hữu cần kiểm tra danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ được công bố kèm theo các nghị định hướng dẫn của Chính phủ và Bộ Công an.
3. Nhà riêng có bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ không?
Một trong những thắc mắc phổ biến của người dân hiện nay là: “Nhà riêng có bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ không?” Theo quy định tại Điều 128 Luật Nhà ở 2023, chỉ những nhà ở thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ mới bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy, nổ. Do đó, nhà ở riêng lẻ thông thường, không thuộc khu vực, công trình có nguy cơ cháy nổ cao thì không bắt buộc phải tham gia loại bảo hiểm này.
Tuy nhiên, dù không bắt buộc, việc mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở riêng vẫn là hành động cần thiết và nên làm. Trong thực tế, các vụ cháy nhỏ cũng có thể gây thiệt hại nặng nề về tài sản. Khi có hợp đồng bảo hiểm, chủ nhà sẽ được bồi thường thiệt hại theo thỏa thuận trong hợp đồng, giúp giảm gánh nặng tài chính và nhanh chóng khắc phục hậu quả.
Các luật sư nhà đất khuyến nghị rằng, chủ sở hữu nhà ở nên chủ động mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà riêng, đặc biệt là các công trình nằm gần khu dân cư đông đúc, chứa đồ dễ cháy hoặc có thiết bị điện công suất lớn. Đây không chỉ là biện pháp bảo vệ tài sản cá nhân mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội và tuân thủ pháp luật về phòng cháy, chữa cháy.
