Con riêng hưởng thừa kế có được không? Đây là câu hỏi khiến nhiều gia đình tranh cãi khi phân chia tài sản sau khi người thân qua đời. Không ít người cho rằng con riêng không có quyền nhận di sản, trong khi pháp luật lại quy định hoàn toàn khác trong một số trường hợp. Việc hiểu đúng quyền con riêng hưởng thừa kế theo quy định hiện hành sẽ giúp tránh tranh chấp, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và giữ gìn hòa khí gia đình.
1. Con riêng là ai theo quy định pháp luật?
Con riêng được hiểu là con của vợ hoặc chồng với người khác trước khi xác lập quan hệ hôn nhân hiện tại. Mặc dù pháp luật không đưa ra định nghĩa trực tiếp về thuật ngữ này, nhưng địa vị pháp lý của con riêng được thừa nhận thông qua các quy định về quyền và nghĩa vụ giữa các thành viên trong gia đình.
Cụ thể, Điều 79 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định cha dượng, mẹ kế có quyền và nghĩa vụ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con riêng khi cùng chung sống; đồng thời, con riêng cũng có nghĩa vụ chăm sóc, phụng dưỡng cha dượng, mẹ kế theo Điều 70 và Điều 71 của luật này.
Bên cạnh đó, Điều 69, 70, 71 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 xác lập nguyên tắc quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con, được áp dụng tương tự trong quan hệ giữa cha dượng, mẹ kế và con riêng khi có sự chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế.
Ngoài ra, Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015 còn khẳng định nếu con riêng và cha dượng, mẹ kế có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì họ có quyền thừa kế di sản của nhau.
Như vậy, về mặt pháp lý, con riêng vẫn được công nhận là thành viên trong gia đình và đây là cơ sở quan trọng để xác định quyền con riêng hưởng thừa kế theo quy định pháp luật.
2. Con riêng hưởng thừa kế từ cha mẹ ruột như thế nào?
Quyền thừa kế của con riêng đối với cha mẹ ruột được xác định theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 về người thừa kế theo pháp luật. Cụ thể, khoản 1 của điều luật quy định: “Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết” và khoản 2 nêu rõ: “Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”
Theo quy định này, con riêng thực chất là con đẻ của cha hoặc mẹ ruột trong cuộc hôn nhân trước, nên vẫn thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng di sản ngang bằng với các con khác mà không có sự phân biệt giữa con chung và con riêng.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 651 cũng xác định những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước, do đó con riêng có quyền ưu tiên hưởng di sản trước các hàng thừa kế tiếp theo. Như vậy, việc là con riêng không làm mất quyền thừa kế đối với cha mẹ ruột, miễn là quan hệ huyết thống được pháp luật công nhận.
3. Con riêng có được hưởng thừa kế từ cha dượng, mẹ kế không?
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, con riêng không đương nhiên được hưởng thừa kế từ cha dượng hoặc mẹ kế như con ruột, nhưng vẫn có thể phát sinh quyền thừa kế nếu giữa họ tồn tại quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như cha con, mẹ con trên thực tế. Cụ thể, Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau…”.
Đồng thời, Điều 79 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cũng ghi nhận cha dượng, mẹ kế và con riêng có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và phụng dưỡng nhau khi cùng chung sống. Từ các quy định này có thể hiểu rằng, con riêng chỉ được hưởng thừa kế từ cha dượng hoặc mẹ kế khi có sự gắn bó, nuôi dưỡng thực tế và được xem như quan hệ cha con, mẹ con; nếu không có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng thì sẽ không phát sinh quyền thừa kế, trừ trường hợp được chỉ định hưởng di sản theo di chúc hợp pháp.
Từ những phân tích trên có thể thấy, quyền con riêng hưởng thừa kế phụ thuộc vào quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng thực tế và nội dung di chúc hợp pháp. Việc xác định đúng quyền thừa kế không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn hạn chế tranh chấp gia đình, đặc biệt trong các trường hợp di sản là quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản gắn liền với đất. Thực tế cho thấy, các tranh chấp thừa kế liên quan đến đất đai thường phức tạp do liên quan đến giấy tờ pháp lý, nguồn gốc tài sản và quá trình sử dụng đất qua nhiều thế hệ. Vì vậy, nếu bạn đang gặp vướng mắc trong việc phân chia di sản hoặc tranh chấp thừa kế nhà đất có yếu tố con riêng, việc tìm đến luật sư đất đai để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời sẽ giúp đảm bảo quyền lợi, hạn chế rủi ro pháp lý và tiết kiệm thời gian giải quyết.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
