Đang chấp hành án phạt tù có đồng nghĩa với việc mất quyền tham gia thi hành án dân sự? Thực tế, pháp luật vẫn cho phép người đang chấp hành án phạt tù ủy quyền cho người khác thay mình thực hiện các quyền và nghĩa vụ trong quá trình thi hành án dân sự nếu đáp ứng đúng điều kiện luật định. Vậy quy định này được áp dụng như thế nào và thủ tục ủy quyền ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Người đang chấp hành án phạt tù có được ủy quyền cho người khác tham gia thi hành án dân sự không?
Pháp luật cho phép người đang chấp hành án phạt tù được ủy quyền cho người khác tham gia quá trình thi hành án dân sự nếu việc ủy quyền này được thực hiện đúng quy định.
Căn cứ theo khoản 1 Điều 138 Bộ luật dân sự 2015, cá nhân có quyền ủy quyền cho cá nhân hoặc pháp nhân khác thay mình xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự trong phạm vi được ủy quyền.
Bên cạnh đó, điểm g khoản 1 Điều 23 Luật Thi hành án hình sự 2025 cũng quy định phạm nhân được tự mình hoặc thông qua người đại diện thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật.
“…
Điều 23. Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân
1. Phạm nhân có các quyền sau đây:
a) Được bảo hộ tính mạng, sức khỏe, tài sản, tôn trọng danh dự, nhân phẩm; được phổ biến quyền và nghĩa vụ của mình, nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân;
b) Được hiến mô, bộ phận cơ thể; được hưởng chế độ, chính sách theo quy định pháp luật về hiến mô, bộ phận cơ thể người;
c) Được bảo đảm chế độ ăn, ở, mặc, đồ dùng sinh hoạt cá nhân, chăm sóc y tế theo quy định; gửi, nhận thư, nhận tiền, đồ vật theo quy định; đọc sách, báo, nghe đài, xem truyền hình phù hợp với điều kiện của nơi chấp hành án;
d) Được tham gia hoạt động thể dục, thể thao, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ;
đ) Được lao động, học tập, học nghề;
e) Được gặp, liên lạc với người thân thích, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân; đối với phạm nhân là người nước ngoài được thăm gặp, tiếp xúc lãnh sự;
g) Được tự mình hoặc thông qua người đại diện để thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật;
h) Được bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo; được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật;
i) Được tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, hưởng chế độ, chính sách về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật;
k) Được sử dụng kinh sách, bày tỏ niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật;
l) Được khen thưởng khi có thành tích trong quá trình chấp hành án.
2. Phạm nhân có các nghĩa vụ sau đây:
a) Chấp hành bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, quyết định của cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự trong quá trình thi hành án hình sự và các quyết định khác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến bản án mà phạm nhân đang chấp hành án;
b) Chấp hành nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân, các tiêu chuẩn thi đua chấp hành án;
c) Chấp hành yêu cầu, mệnh lệnh, hướng dẫn của cán bộ cơ sở giam giữ phạm nhân;
d) Lao động, học tập, học nghề theo quy định;
đ) Phạm nhân làm hư hỏng, làm mất hoặc hủy hoại tài sản của người khác thì phải bồi thường.
3. Phạm nhân có quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này.
….”
Điều này cho thấy việc đang chấp hành án phạt tù không làm mất quyền của phạm nhân trong các quan hệ dân sự, bao gồm cả việc tham gia thi hành án dân sự. Như vậy, người đang chấp hành án phạt tù vẫn có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình thi hành án dân sự thông qua người đại diện theo ủy quyền, miễn là việc ủy quyền được thực hiện đúng trình tự và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật
2.Thủ tục ủy quyền của người đang chấp hành án phạt tù được thực hiện như thế nào?
Theo Điều 61 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 và Điều 33, 35 Nghị định 152/2026/NĐ-CP, thủ tục ủy quyền của người đang chấp hành án phạt tù được thực hiện như sau:
- Bước 1: Cơ quan thi hành án dân sự thông báo việc thi hành án. Quyết định thi hành án và các văn bản liên quan được gửi đến trại giam, trại tạm giam hoặc cơ quan thi hành án hình sự nơi người đang chấp hành án phạt tù để chuyển giao cho phạm nhân theo đúng quy định.
- Bước 2: Lập văn bản ủy quyền. Nếu không thể trực tiếp tham gia thi hành án hoặc muốn người khác nhận thay tiền, tài sản, giấy tờ, phạm nhân có thể lập giấy ủy quyền hoặc đề nghị lập biên bản ủy quyền. Văn bản này phải ghi rõ thông tin người được ủy quyền, nội dung, phạm vi và thời hạn ủy quyền theo quy định của pháp luật.
- Bước 3: Xác nhận và chuyển cho cơ quan thi hành án dân sự. Trại giam, trại tạm giam hoặc cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm xác nhận giấy ủy quyền (hoặc lập biên bản về việc ủy quyền) và gửi cho cơ quan thi hành án dân sự làm căn cứ giải quyết.
- Bước 4: Người được ủy quyền thực hiện quyền và nghĩa vụ. Sau khi nhận được văn bản ủy quyền hợp lệ, cơ quan thi hành án dân sự sẽ làm việc với người được ủy quyền trong phạm vi đã được giao, bao gồm nhận thông báo, nhận tiền, tài sản, giấy tờ hoặc thực hiện các thủ tục khác theo nội dung ủy quyền.
Như vậy, người đang chấp hành án phạt tù vẫn có thể bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình thi hành án dân sự thông qua người đại diện theo ủy quyền. Tuy nhiên, việc ủy quyền chỉ có giá trị khi được lập đúng hình thức, được cơ quan có thẩm quyền xác nhận và thực hiện trong phạm vi, thời hạn đã được ghi nhận.
3. Một số lưu ý khi người đang chấp hành án phạt tù thực hiện ủy quyền
Khi thực hiện ủy quyền tham gia thi hành án dân sự, người đang chấp hành án phạt tù cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Văn bản ủy quyền phải được lập đúng hình thức và có xác nhận của trại giam, trại tạm giam hoặc cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
- Nội dung ủy quyền phải ghi rõ phạm vi, thời hạn và công việc mà người được ủy quyền được thực hiện để tránh phát sinh tranh chấp.
- Người được ủy quyền chỉ được thực hiện các quyền, nghĩa vụ trong phạm vi đã được ủy quyền và phải chịu trách nhiệm về các hành vi của mình.
- Trường hợp thay đổi hoặc chấm dứt việc ủy quyền trước thời hạn, người ủy quyền phải thông báo kịp thời cho cơ quan thi hành án dân sự để bảo đảm việc giải quyết đúng quy định.
Việc thực hiện đúng các quy định về ủy quyền sẽ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người đang chấp hành án phạt tù, đồng thời bảo đảm quá trình thi hành án dân sự diễn ra thuận lợi và đúng pháp luật.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
