Giao thừa hàng hóa, bên mua có được từ chối nhận? Giá hàng thừa tính theo giá hợp đồng hay giá thị trường? Đây là vấn đề thường gặp trong giao dịch mua bán hàng hóa và có thể phát sinh tranh chấp giữa các bên. Vậy Luật Thương mại 2005 quy định thế nào về quyền từ chối nhận hàng và cách xác định giá đối với phần hàng giao thừa? Cùng tìm hiểu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
1. Bên mua có quyền từ chối nhận hàng trong trường hợp nào?
Theo quy định của Luật thương mại 2005, bên mua có quyền từ chối nhận hàng trong một số trường hợp nhất định, đặc biệt khi việc giao hàng của bên bán không phù hợp với thỏa thuận trong hợp đồng hoặc không thuộc trường hợp pháp luật cho phép bên mua từ chối.
Cụ thể,
“…
Điều 38. Giao hàng trước thời hạn đã thỏa thuận
Trường hợp bên bán giao hàng trước thời hạn đã thỏa thuận thì bên mua có quyền nhận hoặc không nhận hàng nếu các bên không có thoả thuận khác.
Điều 39. Hàng hoá không phù hợp với hợp đồng
1. Trường hợp hợp đồng không có quy định cụ thể thì hàng hoá được coi là không phù hợp với hợp đồng khi hàng hoá đó thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Không phù hợp với mục đích sử dụng thông thường của các hàng hoá cùng chủng loại;
b) Không phù hợp với bất kỳ mục đích cụ thể nào mà bên mua đã cho bên bán biết hoặc bên bán phải biết vào thời điểm giao kết hợp đồng;
c) Không bảo đảm chất lượng như chất lượng của mẫu hàng hoá mà bên bán đã giao cho bên mua;
d) Không được bảo quản, đóng gói theo cách thức thông thường đối với loại hàng hoá đó hoặc không theo cách thức thích hợp để bảo quản hàng hoá trong trường hợp không có cách thức bảo quản thông thường.
2. Bên mua có quyền từ chối nhận hàng nếu hàng hoá không phù hợp với hợp đồng theo quy định tại khoản 1 Điều này.
Điều 43. Giao thừa hàng
1. Trường hợp bên bán giao thừa hàng thì bên mua có quyền từ chối hoặc chấp nhận số hàng thừa đó.
2. Trường hợp bên mua chấp nhận số hàng thừa thì phải thanh toán theo giá thoả thuận trong hợp đồng nếu các bên không có thoả thuận khác.
…”
Từ những quy định trên, có thể thấy quyền từ chối nhận hàng của bên mua phải được xem xét dựa trên từng trường hợp cụ thể và thỏa thuận của các bên trong hợp đồng. Việc bên mua từ chối nhận hàng có hợp pháp hay không còn phụ thuộc vào nguyên nhân từ chối, nội dung hợp đồng và các quy định tương ứng của Luật thương mại 2005.
2. Bên mua có quyền yêu cầu bên bán thay thế hàng hóa không?
Theo quy định tại Điều 41 Luật thương mại 2005, trong trường hợp bên bán giao thiếu hàng hoặc giao hàng không phù hợp với hợp đồng, bên bán có quyền khắc phục việc vi phạm bằng cách giao bổ sung phần hàng còn thiếu, thay thế hàng hóa cho phù hợp với hợp đồng hoặc khắc phục sự không phù hợp của hàng hóa trong thời hạn còn lại, nếu hợp đồng chỉ quy định thời hạn giao hàng mà không xác định thời điểm giao hàng cụ thể.
“…
Điều 41. Khắc phục trong trường hợp giao thiếu hàng, giao hàng không phù hợp với hợp đồng
1. Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, nếu hợp đồng chỉ quy định thời hạn giao hàng và không xác định thời điểm giao hàng cụ thể mà bên bán giao hàng trước khi hết thời hạn giao hàng và giao thiếu hàng hoặc giao hàng không phù hợp với hợp đồng thì bên bán vẫn có thể giao phần hàng còn thiếu hoặc thay thế hàng hoá cho phù hợp với hợp đồng hoặc khắc phục sự không phù hợp của hàng hoá trong thời hạn còn lại.
2. Khi bên bán thực hiện việc khắc phục quy định tại khoản 1 Điều này mà gây bất lợi hoặc làm phát sinh chi phí bất hợp lý cho bên mua thì bên mua có quyền yêu cầu bên bán khắc phục bất lợi hoặc chịu chi phí đó
…”
Như vậy, bên mua có quyền yêu cầu bên bán thay thế hàng hóa trong trường hợp hàng hóa được giao không phù hợp với hợp đồng. Đặc biệt khi việc thay thế là cần thiết để bảo đảm hàng hóa đáp ứng đúng thỏa thuận giữa các bên. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này cần xem xét nội dung hợp đồng, thời hạn giao hàn và tính chất của hàng hóa không phù hợp.
3. Trường hợp bên mua từ chối nhận hàng, bên bán có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại không?
Theo Điều 50 Luật thương mại 2005, bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền mua hàng và nhận hàng theo thỏa thuận. Do đó, nếu bên mua từ chối nhận hàng không có căn cứ pháp luật hoặc trái với thỏa thuận trong hợp đồng, hành vi này có thể được xác lập là hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng của bên mua.
Trong trường hợp đó, bên bán có quyền yêu cầu bên mua bồi thường thiệt hại nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại Điều 302, 303 Luật Thương mại 2005.
“…
Điều 50. Thanh toán
1. Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền mua hàng và nhận hàng theo thỏa thuận.
2. Bên mua phải tuân thủ các phương thức thanh toán, thực hiện việc thanh toán theo trình tự, thủ tục đã thỏa thuận và theo quy định của pháp luật.
3. Bên mua vẫn phải thanh toán tiền mua hàng trong trường hợp hàng hoá mất mát, hư hỏng sau thời điểm rủi ro được chuyển từ bên bán sang bên mua, trừ trường hợp mất mát, hư hỏng do lỗi của bên bán gây ra.
Điều 302. Bồi thường thiệt hại
1. Bồi thường thiệt hại là việc bên vi phạm bồi thường những tổn thất do hành vi vi phạm hợp đồng gây ra cho bên bị vi phạm.
2. Giá trị bồi thường thiệt hại bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bị vi phạm phải chịu do bên vi phạm gây ra và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vi phạm đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm.
Điều 303. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại
Trừ các trường hợp miễn trách nhiệm quy định tại Điều 294 của Luật này, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đủ các yếu tố sau đây:
1. Có hành vi vi phạm hợp đồng;
2. Có thiệt hại thực tế;
3. Hành vi vi phạm hợp đồng là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại.
…”
Cụ thể, bên bán phải chứng minh có hành vi vi phạm hợp đồng của bên mua, có thiệt hại thực tế xảy ra và hành vi vi phạm của bên mua là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại. Thiệt hại được bồi thường bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bán phải chịu và khoản lợi trực tiếp mà bên bán đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm.
Ngược lại, nếu bên mua từ chối nhận hàng có căn cứ pháp luật, chẳng hạn hàng hóa không phù hợp với hợp đồng hoặc thuộc trường hợp pháp luật cho phép từ chối nhận hàng, thì việc từ chối của bên mua không đương nhiên được xem là hành vi vi phạm hợp đồng. Khi đó, bên bán không có cơ sở yêu cầu bên mua bồi thường chỉ vì lý do bên mua không nhận hàng.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
