Đã được xóa án tích thì có được coi như chưa từng phạm tội? Nếu tiếp tục vi phạm pháp luật, người đó có được xem là “phạm tội lần đầu” để hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hay không? Câu trả lời có thể khác với suy nghĩ của nhiều người.
1. Xóa án tích được hiểu như thế nào?
Theo khoản 1 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015, người bị kết án được xóa án tích theo quy định tại các Điều 70, 71, 72 và 73 của Bộ luật này. Sau khi được xóa án tích, người đó được pháp luật coi như chưa bị kết án. Đây là chế định thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước, tạo điều kiện để người đã chấp hành xong bản án tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống và không bị mặc cảm bởi quá khứ phạm tội.
Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015 còn quy định người bị kết án do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và người được miễn hình phạt thì không bị coi là có án tích. Như vậy, trong một số trường hợp nhất định, mặc dù có hành vi phạm tội nhưng người vi phạm không phát sinh án tích hoặc được pháp luật coi như chưa bị kết án sau khi được xóa án tích.
2. Phạm tội lần đầu là như thế nào
Theo khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã hướng dẫn các trường hợp được coi là phạm tội lần đầu để làm căn cứ xem xét áp dụng các chế định hình sự có liên quan.
Theo đó, một người được coi là phạm tội lần đầu nếu thuộc một trong các trường hợp sau: trước đó chưa phạm tội lần nào; trước đó đã thực hiện hành vi phạm tội nhưng được miễn trách nhiệm hình sự; trước đó đã thực hiện hành vi phạm tội nhưng được áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; hoặc trước đó đã bị kết án nhưng thuộc trường hợp được coi là không có án tích.
Như vậy, phạm tội lần đầu không chỉ được hiểu là người chưa từng thực hiện hành vi phạm tội nào trước đó mà còn bao gồm một số trường hợp đặc biệt được pháp luật coi là chưa có tiền án hoặc không có án tích. Đây là cơ sở quan trọng để xác định người phạm tội có được hưởng các chính sách khoan hồng của pháp luật hình sự hay không.
3. Đã được xóa án tích có được coi là phạm tội lần đầu không?
Theo khoản 1 Điều 69 Bộ luật Hình sự năm 2015, người được xóa án tích được coi như chưa bị kết án. Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định trường hợp người đã bị kết án nhưng thuộc trường hợp được coi là không có án tích thì được coi là phạm tội lần đầu.
Từ các quy định trên có thể thấy, theo tinh thần của Bộ luật Hình sự năm 2015 và Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP, người đã được xóa án tích về nguyên tắc được xem như chưa bị kết án và có thể được coi là phạm tội lần đầu khi thực hiện hành vi phạm tội mới.
Tuy nhiên, đối với tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự “phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng”, trước đây Văn bản số 01/2017/GĐ-TANDTC của Tòa án nhân dân tối cao lại hướng dẫn theo hướng khác. Cụ thể, người trước đó đã phạm tội và bị kết án, dù đã được xóa án tích, vẫn không được coi là phạm tội lần đầu để áp dụng tình tiết giảm nhẹ này.
Như vậy, nếu xét theo các quy định hiện hành về xóa án tích và phạm tội lần đầu thì người đã được xóa án tích có thể được coi là phạm tội lần đầu. Tuy nhiên, đối với việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ “phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng” thì cần lưu ý hướng dẫn nghiệp vụ nêu trên của Tòa án nhân dân tối cao.
Việc xác định một người đã được xóa án tích có được coi là phạm tội lần đầu hay không có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Nếu Quý khách đang gặp khó khăn, cần tư vấn về án tích, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hoặc cần luật sư tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong vụ án hình sự, vui lòng liên hệ luật sư hình sự để được hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
