Khi phát hiện Thẩm phán, Thư ký Tòa án hoặc cán bộ Tòa án có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, nhiều người băn khoăn ai là người có thẩm quyền giải quyết tố cáo và người tố cáo, người bị tố cáo có những quyền, nghĩa vụ gì. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ quy định hiện hành về thẩm quyền giải quyết tố cáo trong Tòa án nhân dân và những nội dung quan trọng cần biết để thực hiện quyền tố cáo đúng pháp luật.
1. Ai có thẩm quyền giải quyết tố cáo trong Tòa án nhân dân?
Theo Điều 14 Luật tố cáo 2018 (sửa đổi, bổ sung 2025), Thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong Tòa án nhân dân được xác định theo cấp quản lý trực tiếp của người hoặc cơ quan bị tố cáo.
“…
Điều 14. Thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong Tòa án nhân dân
1. Chánh án Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện công vụ của công chức do mình quản lý trực tiếp.
2. Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền sau đây:
a) Giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện công vụ của Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực, công chức khác do mình quản lý trực tiếp;
b) Giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện công vụ của Tòa án nhân dân khu vực.
3. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền sau đây:
a) Giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện công vụ của Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh; việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của công chức, viên chức khác do mình quản lý trực tiếp;
b) Giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cơ quan, tổ chức do mình quản lý trực tiếp, của Tòa án nhân dân cấp tỉnh.”;
…”
Cụ thể: Chánh án Tòa án nhân dân khu vực: Chánh án Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với công chức thuộc Tòa án nhân dân khu vực do mình quản lý trực tiếp khi có hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền: Giải quyết tố cáo đối với Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực và công chức khác do mình quản lý trực tiếp khi có hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Giải quyết tố cáo đối với Tòa án nhân dân khu vực khi cơ quan này bị tố cáo có hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền: Giải quyết tố cáo đối với Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và công chức, viên chức khác do mình quản lý trực tiếp khi có hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Giải quyết tố cáo đối với cơ quan, tổ chức do mình quản lý trực tiếp và Tòa án nhân dân cấp tỉnh khi có hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
Như vậy, để xác định đúng người có thẩm quyền giải quyết tố cáo trong Tòa án nhân dân, cần căn cứ vào đối tượng bị tố cáo và mối quan hệ quản lý trực tiếp giữa người có thẩm quyền với cá nhân hoặc cơ quan bị tố cáo theo quy định của pháp luật.
2. Quyền và nghĩa vụ của người tố cáo
Theo Điều 9 Luật Tố cáo năm 2018, người tố cáo được pháp luật bảo đảm nhiều quyền nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong quá trình tố cáo.
Người tố cáo có các quyền sau đây:
- Thực hiện quyền tố cáo theo đúng quy định của pháp luật.
- Được bảo đảm bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích và các thông tin cá nhân khác.
- Được thông báo về việc thụ lý hoặc không thụ lý tố cáo; việc chuyển đơn tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền; gia hạn, tạm đình chỉ, đình chỉ hoặc tiếp tục giải quyết tố cáo; cũng như kết luận nội dung tố cáo.
- Được quyền tố cáo tiếp nếu có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo không đúng quy định pháp luật hoặc đã hết thời hạn nhưng tố cáo vẫn chưa được giải quyết.
- Được rút tố cáo theo quy định của pháp luật.
- Được đề nghị cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ người tố cáo khi cần thiết.
- Được khen thưởng hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
Bên cạnh các quyền nêu trên, người tố cáo có các nghĩa vụ sau:
- Cung cấp đầy đủ thông tin cá nhân theo quy định của Luật Tố cáo.
- Trình bày trung thực nội dung tố cáo và cung cấp các thông tin, tài liệu, chứng cứ liên quan mà mình có được.
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo của mình.
- Hợp tác với người có thẩm quyền giải quyết tố cáo khi được yêu cầu.
- Bồi thường thiệt hại nếu cố ý tố cáo sai sự thật gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân theo quy định của pháp luật.
Việc thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của người tố cáo không chỉ góp phần bảo đảm quá trình giải quyết tố cáo diễn ra khách quan, đúng pháp luật mà còn bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
3. Quyền và nghĩa vụ của người bị tố cáo
Theo Điều 10 Luật Tố cáo năm 2018, người bị tố cáo được bảo đảm các quyền hợp pháp trong quá trình giải quyết tố cáo, đồng thời có trách nhiệm phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để làm rõ nội dung vụ việc.
Người bị tố cáo có các quyền sau đây:
- Được thông báo về nội dung tố cáo; việc gia hạn, tạm đình chỉ, đình chỉ hoặc tiếp tục giải quyết tố cáo theo quy định của pháp luật.
- Được giải trình và cung cấp chứng cứ để chứng minh nội dung tố cáo là không đúng sự thật.
- Được nhận kết luận nội dung tố cáo sau khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
- Được bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp trong suốt quá trình giải quyết tố cáo khi chưa có kết luận chính thức.
- Có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền xử lý người cố ý tố cáo sai sự thật hoặc người giải quyết tố cáo trái pháp luật.
- Được phục hồi danh dự, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; được xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại nếu việc tố cáo hoặc giải quyết tố cáo không đúng quy định pháp luật gây thiệt hại.
- Có quyền khiếu nại quyết định xử lý của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh các quyền nêu trên, người bị tố cáo có các nghĩa vụ sau:
- Có mặt làm việc theo yêu cầu của người có thẩm quyền giải quyết tố cáo.
- Giải trình về hành vi bị tố cáo; cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu, chứng cứ có liên quan theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền.
- Chấp hành nghiêm chỉnh quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền theo kết luận nội dung tố cáo.
- Thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại hoặc bồi hoàn nếu hành vi trái pháp luật của mình gây thiệt hại theo quy định của pháp luật.
Việc bảo đảm quyền và quy định rõ nghĩa vụ của người bị tố cáo góp phần bảo đảm quá trình giải quyết tố cáo được tiến hành khách quan, công bằng, đúng pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
