Việc phân chia di sản thừa kế là thủ tục thường gặp khi người thân qua đời, đặc biệt đối với tài sản như nhà đất, tiền hoặc tài sản chung của gia đình. Tuy nhiên, nhiều người băn khoăn liệu có được ủy quyền cho người khác thay mình tham gia thỏa thuận phân chia di sản thừa kế hay không và hồ sơ, thủ tục thực hiện gồm những gì. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này.
1. Thỏa thuận phân chia di sản thừa kế theo pháp luật
Theo Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, việc phân chia di sản thừa kế theo pháp luật phải bảo đảm quyền lợi của tất cả những người thuộc hàng thừa kế. Trường hợp người thừa kế đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì vẫn được dành một phần di sản tương ứng với phần mà người thừa kế khác được hưởng.
“…
Điều 660. Phân chia di sản theo pháp luật
1. Khi phân chia di sản, nếu có người thừa kế cùng hàng đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì phải dành lại một phần di sản bằng phần mà người thừa kế khác được hưởng để nếu người thừa kế đó còn sống khi sinh ra được hưởng; nếu chết trước khi sinh ra thì những người thừa kế khác được hưởng.
2. Những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật; nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc định giá hiện vật và thỏa thuận về người nhận hiện vật; nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.
…”
Như vậy, quy định này nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của tất các đồng thừa kế, kể cả người thừa kế đã thành thai nhưng chưa được sinh ra.
2.Có được ủy quyền phân chia di sản thừa kế không?
Theo Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền sẽ thay mặt bên ủy quyền thực hiện công việc trong phạm vi được giao.
“…
Điều 562. Hợp đồng ủy quyền
Hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
…”
Căn cứ vào quy định này, thì người được thừa kế hoàn toàn có thể ủy quyền cho người khác thay mình tham gia thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, ký kết văn bản phân chia di sản hoặc thực hiện các thủ tục liên quan tại tổ chức công chứng và cơ quan có thẩm quyền.
Tuy nhiên, việc ủy quyền phải được lập thành văn bản theo đúng quy định pháp luật. Đối với các giao dịch liên quan đến bất động sản hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thì giấy ủy quyền thường phải được công chứng hoặc chứng thực để bảo đam giá trị pháp lý.
Ngoài ra, người được ủy quyền chỉ được thực hiện công việc trong phạm vi được ghi nhận trong văn bản ủy quyền. Trường hợp vượt quá phạm vi ủy quyền thì phần giao dịch vượt quá có thể không được công nhận.
3. Hồ sơ công chứng thỏa thuận phân chia di sản thừa kế gồm những gì?
Theo khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024, khi yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, người yêu cầu công chứng cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo quy định của pháp luật.
Cụ thể, hồ sơ công chứng bao gồm:
“…
2. Ngoài các giấy tờ quy định tại khoản 1 Điều 42 hoặc khoản 1 Điều 43 của Luật này, hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản còn phải có các giấy tờ sau đây:
a) Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác theo quy định của pháp luật chứng minh người để lại di sản đã chết;
b) Di chúc trong trường hợp thừa kế theo di chúc; giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản trong trường hợp thừa kế theo pháp luật và trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc theo quy định của Bộ luật Dân sự;
c) Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản trong trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu.
…”
Tóm lại, pháp luật hiện hành cho phép người thừa kế ủy quyền cho người khác tham gia thỏa thuận phân chia di sản thừa kế nếu việc ủy quyền được thực hiện đúng quy định. Đồng thời, để quá trình công chứng và phân chia di sản diễn ra thuận lợi, các bên cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ cần thiết theo quy định của pháp luật. Việc nắm rõ các quy định liên quan sẽ giúp hạn chế tranh chấp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đồng thừa kế.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
