Không phải cứ tranh chấp đất đai là Tòa án phải triệu tập UBND tham gia tố tụng. Nhiều người nhầm lẫn điều này và dẫn đến xác định sai tư cách đương sự trong vụ án. Vậy khi nào UBND bắt buộc phải tham gia vụ án dân sự?
1. Quy định về việc đưa UBND tham gia vụ án dân sự
Không phải mọi vụ án dân sự có liên quan đến đất đai hoặc quyết định hành chính đều bắt buộc phải đưa Ủy ban nhân dân (UBND) tham gia tố tụng. Theo quy định Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, UBND chỉ phải tham gia vụ án với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong những trường hợp nhất định, khi việc giải quyết vụ án đòi hỏi Tòa án phải xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính cá biết do UBND ban hành
Cụ thể khoản 3 Điều 34 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định, khi xem xét hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền, Tòa án phải đưa có quan, tổ chức hoặc người đã ban hành quyết định đó tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Theo quy định này, chỉ những quyết định cá biết có liên quan trực tiếp đến việc giải quyết vụ án dân sự và thuộc trường hợp tòa án cần xem xét hủy mới làm phát sinh nghĩa vụ tham gia tố tụng của UBND. Ngược lại, nếu quyết định hành chính chỉ có liên quan đến vụ án nhưng không cần thiết phải hủy thì Tòa án vẫn có thể giải quyết vụ án mà không phải đưa UBND tham gia tố tụng.
Như vậy, việc đưa UBND tham gia vụ án dân sự không phụ thuộc vào việc vụ án có liên quan đến đất đai hay quyết định hành chính hay không, mà phụ thuộc vào việc Tòa án có phải xem xét hủy quyết định hành chính cá biệt do UBND ban hành để bảo đảm giải quyết đúng đắn vụ án dân sự hay không.
2. Trường hợp Tòa án phải đưa UBND tham gia vụ án dân sự
Theo khoản 3 Điều 34 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Văn bản 02/GĐ-TANDTC năm 2016 hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án phải đưa UBND tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khi giải quyết vụ án dân sự có xem xét hủy quyết định hành chính cá biệt do UBND ban hành.
Tuy nhiên, không phải mọi vụ án dân sự có liên quan đến quyết định hành chính đều bắt buộc phải đưa UBND tham gia tố tụng. Việc tham gia của UBND chỉ được đặt ra khi quyết định hành chính cá biệt đó có liên quan trực tiếp đến việc giải quyết vụ án và Tòa án cần xem xét tính hợp pháp của quyết định để bảo đảm giải quyết đúng đắn tranh chấp.
Trong trường hợp quyết định hành chính cá biệt có dấu hiệu trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, đồng thời việc hủy quyết định là điều kiện cần thiết để giải quyết vụ án dân sự thì Tòa án phải đưa UBND đã ban hành quyết định tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Ví dụ, trong vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất, người đang sử dụng đất đã thực hiện hành vi gian dối để được UBND cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Để giải quyết yêu cầu đòi lại đất của nguyên đơn, Tòa án buộc phải xem xét hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp. Trong trường hợp này, UBND đã cấp Giấy chứng nhận phải tham gia tố tụng để trình bày ý kiến về tính hợp pháp của quyết định cấp Giấy chứng nhận.
Ngược lại, nếu quyết định hành chính cá biệt chỉ có liên quan đến vụ án nhưng việc không hủy quyết định đó vẫn bảo đảm giải quyết đúng đắn tranh chấp thì Tòa án không nhất thiết phải đưa UBND tham gia tố tụng. Chẳng hạn, trong vụ án tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất, mặc dù người để lại di sản đã được UBND cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng nếu các đương sự chỉ tranh chấp về việc phân chia di sản thừa kế và không phát sinh yêu cầu hủy Giấy chứng nhận thì Tòa án vẫn có thể giải quyết vụ án mà không cần đưa UBND tham gia tố tụng.
3. Những quyết định của UBND thường gặp trong thực tiễn
Trong các vụ án dân sự, đặc biệt là tranh chấp đất đai, Tòa án thường gặp một số quyết định hành chính cá biệt do UBND ban hành như: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), quyết định giao đất, quyết định cho thuê đất, quyết định thu hồi đất, quyết định cấp đổi hoặc cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Đây là những quyết định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Trường hợp Tòa án xác định cần xem xét tính hợp pháp hoặc hủy các quyết định này để giải quyết đúng đắn vụ án dân sự thì UBND đã ban hành quyết định phải tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định của pháp luật.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
