Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, không phải cơ quan nào cũng có quyền điều tra vụ án. Vậy cơ quan nào được tiến hành hoạt động điều tra? Ai là người được giao nhiệm vụ điều tra và cán bộ điều tra có quyền hạn gì? Hãy cùng tìm hiểu bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định của pháp luật hiện hành.
1. Quy định về cơ quan có thẩm quyền tiến hành hoạt động điều tra
Theo quy định tại Điều 35 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), ngoài các cơ quan điều tra chuyên trách thì pháp luật còn giao cho một số cơ quan khác được tiến hành hoạt động điều tra nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý tội phạm trong những lĩnh vực đặc thù.
Cụ thể, các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra bao gồm:
“…
Điều 35. Cơ quan và người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
1. Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm:
a) Các cơ quan của Bộ đội biên phòng;
b) Các cơ quan của Hải quan;
c) Các cơ quan của Kiểm lâm;
d) Các cơ quan của lực lượng Cảnh sát biển;
đ) Các cơ quan của Kiểm ngư;
e) Các cơ quan của Công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;
g) Các cơ quan khác trong Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Các cơ quan cụ thể được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định tại khoản này được quy định tại Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự.
…”
Việc giao thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra cho các cơ quan này có ý nghĩa quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm xử lý kịp thời các hành vi vi phạm ngay từ giai đoạn ban đầu.
2. Người được được giao nhiệm vụ tiến hành hoạt động điều tra gồm nhũng ai?
(a)Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Bộ đội biên phòng gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Trinh sát; Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm; Đoàn trưởng, Phó Đoàn trưởng Đoàn Trinh sát; Đoàn trưởng, Phó Đoàn trưởng Đoàn Đặc nhiệm phòng, chống ma túy và tội phạm; Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng; Đồn trưởng, Phó Đồn trưởng Đồn biên phòng; Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng Biên phòng Cửa khẩu cảng;
(b) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Hải quan gồm Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu; Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục kiểm tra sau thông quan; Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực; Đội trưởng, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu;
(c) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Kiểm lâm gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm; Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm vùng, Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm; Hạt trưởng, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm;
(d) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của lực lượng Cảnh sát biển gồm Tư lệnh, Phó Tư lệnh Cảnh sát biển; Tư lệnh vùng, Phó Tư lệnh vùng Cảnh sát biển; Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ và pháp luật; Đoàn trưởng, Phó Đoàn trưởng Đoàn Trinh sát; Đoàn trưởng, Phó Đoàn trưởng Đoàn đặc nhiệm phòng, chống tội phạm ma túy; Hải đoàn trưởng, Phó Hải đoàn trưởng; Hải đội trưởng, Phó Hải đội trưởng; Đội trưởng, Phó Đội trưởng Đội nghiệp vụ Cảnh sát biển;
(đ) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Kiểm ngư gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư; Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm ngư vùng;
(e) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của các cơ quan khác trong Công an nhân dân gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng, Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Công an nhân dân, Giám thị, Phó Giám thị Trại giam theo quy định của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự;
(g) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của các cơ quan khác trong Quân đội nhân dân gồm Giám thị, Phó Giám thị Trại giam; Thủ trưởng đơn vị độc lập cấp trung đoàn và tương đương.
(h) Cán bộ điều tra thuộc các cơ quan quy định
3. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của cán bộ điều tra
Cán bộ điều tra là người hỗ trợ Điều tra viên trong quá trình kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm là điều tra vụ án hình sự. Mặc dù không trực tiếp ra các quyết định tố tụng quan trọng như Điều tra viên, nhưng Cán bộ điều tra giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm hoạt động điều tra được tiến hành khách quan, đầy đủ và đúng trình tự pháp luật.
Cụ thể theo Điều 38 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định,
“…
Điều 38. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Cán bộ điều tra của Cơ quan điều tra
1. Cán bộ điều tra thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây theo sự phân công của Điều tra viên:
a) Ghi biên bản lấy lời khai, ghi biên bản hỏi cung và ghi các biên bản khác khi Điều tra viên tiến hành kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm và điều tra vụ án hình sự;
b) Giao, chuyển, gửi các lệnh, quyết định và các văn bản tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này;
c) Giúp Điều tra viên trong việc lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm, hồ sơ vụ án và thực hiện hoạt động tố tụng khác.
2. Cán bộ điều tra phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên về hành vi của mình.
…”
Có thể thấy, việc xác định đúng cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành hoạt động điều tra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, bảo đảm tính hợp pháp và khách quan của hoạt động tố tụng. Trong trường hợp gặp vướng mắc hoặc cần bảo vệ quyền lợi trong vụ án hình sự, người dân nên tham khảo ý kiến của luật sư hình sự để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời theo đúng quy định pháp luật.
Liên hệ Hãng Luật Anh Đào và Cộng sự:
📞 Hotline: 0932 049 492
📧 Email: gvndtb1992@gmail.com
🏢 Địa chỉ: 18B Nam Quốc Cang, Phường Bến Thành, TP.HCM
